Црква Успение на Пресвета Богородица, манастир Матка
Ктитор: градба: непознат; фрескоживопис: благородничка Милица Година на градба: XIV векГодина на фрескоживопис: 1496/97Опис: Покрај течението на реката Треска, пред влезот на кањонот Матка, се наоѓа едно од најсветите места во скопско – манастир...
Ктитор: градба: непознат; фрескоживопис: благородничка Милица Година на градба: XIV векГодина на фрескоживопис: 1496/97Опис: Покрај течението на реката Треска, пред влезот на кањонот Матка, се наоѓа едно од најсветите места во скопско – манастир...
Ктитор: градба: непознат; фрескоживопис: благородничка Милица
Година на градба: XIV век
Година на фрескоживопис: 1496/97
Опис: Покрај течението на реката Треска, пред влезот на кањонот Матка, се наоѓа едно од најсветите места во скопско – манастирот Матка. Црквата Св. Богородица е обиколена со конаци. Градбата потекнува од XIV век, додека во 1496/97 година под ктиторство на благородничката Милица, градбата била поправена и фрескоживописана. Архитектонски претставува мала градба од типот впишан крст со една купола. Градена е од кршен и приделкан камен, помешан со редови тула. Во ѕидовите на црквата се вградени и голем број на сполии од римскиот и ранохристијанскиот период. Во малиот храмов ентериер покрај стандардната куполна и олтарна програма се насликани и сцените од Големите Празници, Страсниот циклус збогатен со сцените: Договорот на Јуда, Давањето на сребрениците, Враќањето на сребрениците и Обесениот Јуда. Во најниската зона се претставени сточеки светители. Претставите на Богородица Страсна во првата зона е една од најмонументалните во целата поствизантиска уметност. Значајно е што на западниот ѕид веднаш до претставата на св. Константин и Елена е насликана ктиторката Милица заедно со син и Никола. Облечени се во благодорнички одежди, со раце подигнати во гест на молитва. Во едната рака Милица држи запалена свеќа. Ова е важно бидејќи ова една од неколкуте ктиторски композиции насликани за време на петвековното турско ропство. Фрескосликарстовото во малиот храмов ентериер се карактеризира со специфични особености како вкочанети движења, неизедначени пропорции, недостиг на индивидуализација на портретите. Ликовниот израс преминува во horror vakui, а во изведбата на позадините се забележуба помала длабочина и едноставност. Сепак ова фрескосликарство ја отсликува посветеноста и развојот на зографите во тој период, кои се соочуваат со предизвиците во кое живееле и твореле.
Историјат: Монашкиот живот се одвивал непрекинато се до крајот на Втората светска војна по која манастирот останал ненаселен се до 1998 година, кога монашкиот живот повторно заживува. Во овој манастир своевремено престојувале и Епископот Велички – Гаврил Светогорец со својот татко монахот Кирил (1972-74). Во неговиот краток престој од 2 години пред да замине за Лесновскиот манастир, отец Гаврил главно живеел и се подвизувал во пештерите и горите на Матка, доаѓајќи во манастирот за неделните Богослужби.
Сегашна состојба: Во црквата се забележуваат занчајно присуство на влага и драматични оштетувања. Имено, во почетокот на овој век во раните 2000-ти години црквата била предмет на значаен сеопфатен конзерваторски зафат, радикален по својата методи и применетите мерки . Под палката на тогашниот Конзерваторски центар на Град Скопје бил отстранет парапетниот околен зид и постоечкиот покрив на црквата бил заменет со покрив од тули и земја. Идејата на овиј проект била црквата да добие ново руво , нов покрив пред се, којшто би соодветствувал на првобитниот средновековен покрив од 14-иот век. На оваков начин проектантите верувале дека црквата ќе ја заштитат и дека фреските ќе бидат поштедени од влага и од пресушување, бидејќи се очекувало покривот од природни материјали да обезбеди проиродно ветреење и влажење на внатрешноста на црквата. За жал 25 години по оваа интервенција, може да се констатира дека превземените кознерваторски мерки не ги заштитиле фреските во црквата. Фреските се во катастрофална состојба, осоебено во средните зони и тоа се забележува на сите зидови во црквата. Неоходна е надлежните институции да направат стручен увид во документацијата која сега веројатно е сеуште во Регионалниот кознерваторски центар на Град Скопје, за да се види како точно како е изведена конзревацијата на црквата за да може да се разбере што сега се случува со црквата. Ова е неоходен прерогатив за да се превземат мерки за санација со кои ќе буде спречено понатамошното пропаѓање на живописот.
Културно значење: Црквата заедно со манастирот се сведоци на тешките историски (не)прилики во кој се создадени. Фрескоживописот во црквата е еден од највешто изведените поствизантиски фрескоансамбли во Македонија.
Користена литература: Е. Димитрова, В. Лилчиќ, К. Антевска, А. Василев, Матка: културно наследство, Скопје 2011
Ктитор: градба: непознат; фрескоживопис: благородничка Милица
Година на градба: XIV век
Година на фрескоживопис: 1496/97
Опис: Покрај течението на реката Треска, пред влезот на кањонот Матка, се наоѓа едно од најсветите места во скопско – манастирот Матка. Црквата Св. Богородица е обиколена со конаци. Градбата потекнува од XIV век, додека во 1496/97 година под ктиторство на благородничката Милица, градбата била поправена и фрескоживописана. Архитектонски претставува мала градба од типот впишан крст со една купола. Градена е од кршен и приделкан камен, помешан со редови тула. Во ѕидовите на црквата се вградени и голем број на сполии од римскиот и ранохристијанскиот период. Во малиот храмов ентериер покрај стандардната куполна и олтарна програма се насликани и сцените од Големите Празници, Страсниот циклус збогатен со сцените: Договорот на Јуда, Давањето на сребрениците, Враќањето на сребрениците и Обесениот Јуда. Во најниската зона се претставени сточеки светители. Претставите на Богородица Страсна во првата зона е една од најмонументалните во целата поствизантиска уметност. Значајно е што на западниот ѕид веднаш до претставата на св. Константин и Елена е насликана ктиторката Милица заедно со син и Никола. Облечени се во благодорнички одежди, со раце подигнати во гест на молитва. Во едната рака Милица држи запалена свеќа. Ова е важно бидејќи ова една од неколкуте ктиторски композиции насликани за време на петвековното турско ропство. Фрескосликарстовото во малиот храмов ентериер се карактеризира со специфични особености како вкочанети движења, неизедначени пропорции, недостиг на индивидуализација на портретите. Ликовниот израс преминува во horror vakui, а во изведбата на позадините се забележуба помала длабочина и едноставност. Сепак ова фрескосликарство ја отсликува посветеноста и развојот на зографите во тој период, кои се соочуваат со предизвиците во кое живееле и твореле.
Историјат: Монашкиот живот се одвивал непрекинато се до крајот на Втората светска војна по која манастирот останал ненаселен се до 1998 година, кога монашкиот живот повторно заживува. Во овој манастир своевремено престојувале и Епископот Велички – Гаврил Светогорец со својот татко монахот Кирил (1972-74). Во неговиот краток престој од 2 години пред да замине за Лесновскиот манастир, отец Гаврил главно живеел и се подвизувал во пештерите и горите на Матка, доаѓајќи во манастирот за неделните Богослужби.
Сегашна состојба: Во црквата се забележуваат занчајно присуство на влага и драматични оштетувања. Имено, во почетокот на овој век во раните 2000-ти години црквата била предмет на значаен сеопфатен конзерваторски зафат, радикален по својата методи и применетите мерки . Под палката на тогашниот Конзерваторски центар на Град Скопје бил отстранет парапетниот околен зид и постоечкиот покрив на црквата бил заменет со покрив од тули и земја. Идејата на овиј проект била црквата да добие ново руво , нов покрив пред се, којшто би соодветствувал на првобитниот средновековен покрив од 14-иот век. На оваков начин проектантите верувале дека црквата ќе ја заштитат и дека фреските ќе бидат поштедени од влага и од пресушување, бидејќи се очекувало покривот од природни материјали да обезбеди проиродно ветреење и влажење на внатрешноста на црквата. За жал 25 години по оваа интервенција, може да се констатира дека превземените кознерваторски мерки не ги заштитиле фреските во црквата. Фреските се во катастрофална состојба, осоебено во средните зони и тоа се забележува на сите зидови во црквата. Неоходна е надлежните институции да направат стручен увид во документацијата која сега веројатно е сеуште во Регионалниот кознерваторски центар на Град Скопје, за да се види како точно како е изведена конзревацијата на црквата за да може да се разбере што сега се случува со црквата. Ова е неоходен прерогатив за да се превземат мерки за санација со кои ќе буде спречено понатамошното пропаѓање на живописот.
Културно значење: Црквата заедно со манастирот се сведоци на тешките историски (не)прилики во кој се создадени. Фрескоживописот во црквата е еден од највешто изведените поствизантиски фрескоансамбли во Македонија.
Користена литература: Е. Димитрова, В. Лилчиќ, К. Антевска, А. Василев, Матка: културно наследство, Скопје 2011